TÜBA Başkanı Şeker, COP31’de İklim ve Sağlık Politikalarında Bilim Akademilerinin Rolünü Ele Aldı
TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, COP31'de iklim krizinin sağlık boyutuna dikkat çekerek bilim akademilerinin politikadaki rolünü anlattı.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen “İklime Dirençli Sağlık Sistemleri İçin Bilim ve Liderlik” başlıklı uluslararası etkinlikte konuşan TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, bilimsel akademilerin iklim-sağlık politikalarında bağımsız danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi iş birlikleri yoluyla rol üstlenmesi gerektiğini savundu.
Etkinlik 9 Kasım 2026 tarihinde Mavi Alan Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleştirildi. Oturumun moderatörlüğünü ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau yürüttü. Panelde Şeker’in yanı sıra Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Agnes Soares da Silva, Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Maria Neira ve Endonezya Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Daniel Murdiyarso konuşmacı olarak yer aldı.
İklim Krizi Sağlık Krizini de Beraberinde Getiriyor
Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini, gıda ve su güvenliğini tehdit ettiğini ve bulaşıcı hastalıkların yayılmasını artırdığını belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında dünya genelinde yılda ortalama 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandığı hatırlatıldı. Şeker, “Tek Sağlık” yaklaşımının bakanlıkları, yerel yönetimleri, üniversiteleri ve bilim akademilerini bir araya getiren bir yönetişim modeline dönüşmesi gerektiğini ifade etti.
Bilim ile Politika Arasında Üç Temel Alan
Şeker, bilim akademilerinin katkısını üç başlıkta değerlendirdi. Birincisi, bağımsız bilimsel danışmanlığın politika yapım süreçlerine daha fazla dahil edilmesi gerektiğiydi. İkincisi, önleyici sağlık hizmetlerinin ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi; üçüncüsü ise eşitlikçi uluslararası bilimsel iş birliğiydi. TÜBA’nın 2020 yılında yayımladığı “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan “COP31 Eylem Gündemi Hedefleri: Sentez Raporu”na da değinen Şeker, bu çalışmaların iklime dirençli şehirler, elektrifikasyon, döngüsel ekonomi, iklim eğitimi ve iklim finansmanı gibi altı alanda öneriler sunduğunu belirtti.
Akademilere Üç Somut Öneri
Moderatörün, bilim akademilerinin düşük ve orta gelirli ülkelerde ulusal araştırma kurumlarının etkisini nasıl artırabileceği sorusuna yanıt veren Şeker, sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulmasını önerdi ve bu konseylerin bilimsel sekreterliğinde akademilerin rol alabileceğini söyledi. Ayrıca ülkelerin kendi koşullarını yansıtan bölgesel veri ve araştırma kapasitesine ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Üçüncü olarak, gelişmekte olan ülkelerden araştırmacıların uluslararası projelerde yalnızca veri toplayan değil, araştırma sorularını belirleyen eşit ortaklar olması gerektiğini ifade etti. Şeker, yanıtını “Konseyler kurun, veri üretin, insanlara yatırım yapın. Akademiler, bu üç adımın hepsinde köprü görevi görebilir.” sözleriyle tamamladı.
Başarının Ölçütü: Korunan Hayatlar
Panelin kapanışında Şeker, iklim-sağlık sorununun fark edilmesinden ölçülebilir sonuçlara geçilmesi gerektiğini söyledi. Bilimsel akademilerin görevinin yalnızca rapor ve öneri hazırlamakla sınırlı olmadığını belirten Şeker, hükümetlerin önceliklerini belirlemesine, politikaların etkisini değerlendirmesine ve ilerlemeyi izlemesine yardımcı olunması gerektiğini ifade etti. Şeker’e göre iklim ve sağlık alanındaki başarı, üretilen strateji sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmelidir.



