TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31’de Biyoalgılayıcılarla Gıda ve Su Güvenliğini Anlattı
TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31'de biyoalgılayıcıların gıda ve su güvenliğindeki tehlikeleri erken tespit edebilme potansiyelini anlattı.

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğini korumaya yönelik biyoalgılayıcı teknolojilerini masaya yatırdı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın organize ettiği oturumda Gürsan, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, su kalitesi ve gıda kaynaklı riskler üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
İklim riskleri ve erken tespit ihtiyacı
Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerinde yaşanan değişimlerin tarımı, su kaynaklarını ve insanların gıda ve suyla bağlantılı tehlikelere maruz kalma düzeyini doğrudan etkilediğini belirtti. Sunumunda, bu tehlikelerin erken tespitinde biyoalgılayıcıların üstlenebileceği rol ele alındı.
Çalışma prensibi ve hedef maddeler
Aptamer, antikor ve enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle kurduğu etkileşimin ölçülebilir sinyallere dönüştürüldüğü bu sistemlerin; mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarını saptamada kullanılabildiği aktarıldı. Zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik güncel uygulama örnekleri de paylaşıldı. Su güvenliği tarafında ise ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları gündeme geldi.
Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, gıda ve su kaynaklı tehlikelerin laboratuvar dışında da hızlı biçimde taranmasına imkân verebileceği vurgulandı.
Güvenilirlik ölçütleri
Gürsan, sahada güvenilir sonuç alınabilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Elde edilen sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, biyoalgılayıcıların güvenilirliğinin ortaya konulması açısından belirleyici olduğunu ifade etti.
Programın kapsamı
Yeşil Bölge’nin “Gıda, Tarım ve Sağlık” programı kapsamında tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi. Programda TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı.



